Itr – Y

Itr (Y) jest pierwiastkiem chemicznym o liczbie atomowej 39. Na tej stronie przedstawiono jego właściwości, zastosowania i znaczenie środowiskowe, wraz z uwagami dla inżynierów zajmujących się uzdatnianiem wody i oczyszczaniem strumieni procesowych.

Właściwości · Zastosowania i występowanie · Zdrowie · Środowisko · Woda i jej uzdatnianie

Właściwości chemiczne itru

Wybrane właściwości itru
Symbol / liczba atomowa	Y / 39
Grupa / okres / blok	3 / 5 / d
Standardowa masa atomowa	88.905 838(2)
Konfiguracja elektronowa	[Kr] 4d¹ 5s²
Typowy stopień utlenienia	+3
Gęstość (20 °C)	4,47 g cm⁻³
Temperatura topnienia	1522 °C
Temperatura wrzenia	3345 °C
Elektroujemność (skala Paulinga)	1.22
Promień atomowy bez wiązań	0,232 nm
Pierwsza energia jonizacji	599,878 kJ mol⁻¹
Przykładowe izotopy	⁸⁹Y (stabilny)
Numer rejestracyjny CAS	7440-65-5

Standardową masę atomową podano według CIAAW. Liczba w nawiasie oznacza niepewność ostatnich podanych cyfr. Pozostałe dane fizyczne i atomowe podano według Royal Society of Chemistry. Promienie atomowe bez wiązań zależą od zastosowanej metody.

Itr: właściwości, zastosowania i występowanie

Związki itru stosuje się w luminoforach, diodach LED, laserach, szkle optycznym i ceramice specjalistycznej. Itr występuje w minerałach takich jak ksenotym, monacyt i bastnazyt; w przyrodzie nie występuje jako wolny metal. Naturalny itr składa się ze stabilnego izotopu ⁸⁹Y.

Zdrowie i bezpieczeństwo

Itr nie pełni żadnej znanej roli biologicznej. Rozpuszczalne sole itru mogą być szkodliwe; narażenie zależy od związku, dawki i drogi narażenia. Nie należy traktować itru w postaci pierwiastkowej i jego rozpuszczalnych związków jako równoważnych.

Itr w środowisku

Itr często towarzyszy minerałom ziem rzadkich. Po uwolnieniu do wód naturalnych jego rozmieszczenie między rozpuszczonymi kompleksami a cząstkami może zależeć od pH, węglanów, ligandów organicznych i oddziaływań z powierzchniami minerałów.

Itr w wodzie i jej uzdatnianiu

Itr nie jest rutynowym parametrem kontrolnym w uzdatnianiu wody. Jeśli zostanie wykryty w strumieniu procesowym, należy określić, czy wynik dotyczy stężenia itru rozpuszczonego czy całkowitego, udokumentować filtrację i konserwację próbki oraz scharakteryzować pH i istotne ligandy przed wyborem procesu usuwania lub odzysku. Samo stężenie całkowite może nie opisywać rozpuszczonych form dostępnych do uzdatniania.